Bazı uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak kanunen zorunludur; bu durumda arabuluculuğa başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir. Zorunlu olmayan uyuşmazlıklarda ise taraflar isterlerse dava öncesinde veya dava sırasında ihtiyari arabuluculuğa başvurabilir. Görüşmeler gizlidir; taraflar anlaşmaya zorlanamaz ve sonuç yalnızca tarafların ortak iradesiyle ortaya çıkar.
Av. Nur Hilal Gündüz, Adalet Bakanlığı Arabulucular Siciline kayıtlı arabulucudur. Bir uyuşmazlıkta arabulucu olarak görev yapan kişi, aynı uyuşmazlıkta taraflardan birinin avukatı olarak görev alamaz.
Hangi uyuşmazlıklarda zorunlu?
- İşçi-işveren alacak ve tazminat talepleri, işe iade
- Konusu para olan ticari alacak ve tazminat talepleri
- Tüketici uyuşmazlıkları (hakem heyeti sınırını aşanlar)
- Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklar
- Taşınır ve taşınmazlarda ortaklığın giderilmesi
- Kat mülkiyeti uyuşmazlıkları
- Komşu hakkından doğan uyuşmazlıklar
Süreç nasıl işler?
- 01
Başvuru. Dava şartı arabuluculukta başvuru, adliyedeki arabuluculuk bürosuna yapılır ve büro listeden bir arabulucu görevlendirir.
- 02
Görüşmeler. Arabulucu tarafları davet eder. Görüşmeler kanunda uyuşmazlık türüne göre belirlenen haftalar içinde tamamlanır; zorunlu hâllerde süre uzatılabilir.
- 03
Anlaşma. Taraflar anlaşırsa anlaşma belgesi düzenlenir. Taraflar, avukatları ve arabulucunun birlikte imzaladığı belge ilam niteliğinde sayılır.
- 04
Anlaşamama. Anlaşma sağlanamazsa son tutanak düzenlenir ve taraflar dava yoluna başvurabilir.
Sık sorulan sorular
İlk toplantıya katılmazsam ne olur?
Dava şartı arabuluculukta, geçerli bir mazeret olmadan ilk toplantıya katılmayan taraf, sonradan açılan davada haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretine hükmedilmez.
Arabuluculuk ücretini kim öder?
Dava şartı arabuluculukta taraflar anlaşamazsa, iki saate kadar olan görüşmelerin ücreti Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır. Anlaşma hâlinde ücret, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit olarak ödenir.
Arabuluculukta avukatla katılmak zorunlu mu?
Zorunlu değildir. Ancak anlaşma metni sonradan ilam niteliği taşıyacağı ve hak kayıplarına yol açabileceği için, tarafların hukuki durumlarını bilerek karar vermeleri açısından avukat desteği önemlidir.
Görüşmelerde söylenenler davada kullanılabilir mi?
Hayır. Arabuluculuk görüşmeleri gizlidir; taraflarca yapılan teklifler ve kabuller, kanunda sayılan istisnalar dışında sonradan açılan davada delil olarak kullanılamaz.
Bu yanıtlar genel bilgi niteliğindedir; somut olayın koşulları farklı sonuçlar doğurabilir.